Geçmişte yapılmış bir takım gelişme ve çalışmaların tarım toplumundan sanayi toplumuna geçiş süreci yeni kırılmaları beraberinde getirdi. Hızlı şehirleşme baş döndüren teknolojik faaliyetler ve beraberinde iletişim araçlarının yaygınlığı ve göç olgusunun yeni dinamikleri kendi varyantını üretti. Sosyolojik bir kırılma süreci geçiş sürecinin bütün sancıları eskiye dair yol ve yöntemin bütün unsurlarını barındırırken, yeni bir anlayışın kapısını da araladı.
Dünyanın sıçrama dönemlerinden ilkini yaşamak gibi bir şeyin söz konusu olmadığını söyleyebilirim. Çünkü tekerrür etmeyen bir vakit diliminin bütün bir süreç içerisindeki tecrübelerine yeni ev sahipliği yapmak, yolculuğun eskiyatına dair bir veri iken, yeniliğin beraberinde getirdiği sonuçları olağan ve bazen de olağanüstü olabilir. Sanayi devrimi öncesi dönemlerin beklenti ve özlemleri yer yer bizim zamanımızda böyle idi cümlelerine ev sahipliği de bu anlam da yapabilir.
Bu kırılma sürecine etki eden faktörlerden bir diğeri ise teknolojinin baş döndüren gelişmesi bilginin yaygınlığı ve bilginin niceliksel artması da ayrı bir faktör olarak karşılamakta bizi. Çünkü insanların öğrenme ihtiyaçlarının azaldığı bir dönemden bahsediyorum size. Çünkü sosyal medyanın öğretmenliği gibi bir durum söz konusu günümüz de… Ya da yapay zekânın işlevselliğine bağlı olarak soruları yapay zekâya yönelten yeni yeni oluşum ve düşünceler belirmeye başladı. Bu da burada sosyolojik değer ve olguların önemini yavaş yavaş yitirmeye başladığının göstergesi olabilir mi?
Ve bu olgu ve düşünlerin çıkmazında kendisini akıl küpü zannına kaptırmak gibi yeniçağın ürettiği bilge kişi profilline yeni bir anlayış getirdi. Hayatın matematiği de bu değil elbette… Nesnenin matematiği elbette vardır. Ve bu matematik hayatın kendi kalıp ve kuralları içerisinde bir keskinliğe sahip değildir. Hayatın yaşamsal kalıbı içerisinde keskin sonuçlara sahip matematiksel bir ifade kullanmak elbette mümkün değil. Yol oldukça eski fakat bazı sonuçlar hala yeni…
Bu yeni bir bulmaca mı? Sanmıyorum…
Bulmacaya yukarıdan baktığında kavramın tamamlanma ihtimali ya da sağdan soldan bakma durumunda harfin yerli yerinde kullanılmış ya da kullanılmamış olması kavram bütünlüğüne helal getirir mi? Büyük ihtimal elindeki kalemin cinsi de silme ya da silememe durumuna etki edebilir. Doğru soru doğru cevabı hayatın denklemi içerisinde her zaman vermez. Fakat bu olağan bir durum.
Diğer yandan yaşamın kendi bulmacasında kaybolan bir yığının yeni bulmacası vatandaşlıktan halka doğru genişledi. Eskidendi. Ta eski vakit diliminden kalma, develer tellal iken falan demeyeceğim. Çok yakın bir vakit diliminde kaybolmaya yüz tutan bir alışkanlık telefon oyunlarına bıraktı kendisini. Bulmacanın vatandaşlıktan çıkıp halka dönüşmesi ve sürecin bu anlamda insanlığa katkı sağlamasının kıymet takdiri yüksek… Fakat işler değişti… Köprünün altından çok sular aktı. Fakat köprü de hala aynı. Galiba suyun yıllık döngüsü akan suyun debisini de bu anlamda etkiliyor. Çünkü değişmeyen bir çağın içerisinde değişen koşulların hızı aldı başını gidiyor.
Yapay bir gelişim mekanizması dünyada bulmacanın çözülme hızını insan beynine yük ettiği gerçeği yapay zekânın beşeriyetin imdadına yetişmesi sonucu nereye götürür; belirsiz. Herkesin, her şeyi bildiği fakat anlamlandırma kısmında insan yapay zekânın anlamsal olmayan, yüklenmiş bilginin tekrarına ev sahipliği yapıyor olması yeni varyantın ilk izlenimi.
Bulmaca mı çözüyoruz… Hayır. Fakat düşünmeyi oldum olası sevmeyen bir zihniyetin önündeki bulmacanın anlam değeri ne ola… Belki bu bir göz gezdirme durumu olabilir fakat bulmacanın cevabına dair düşünmekte şöyle dursun.
Sağlıcakla kalın.