Türkiye tarımı, 2025 yılıyla birlikte yeni bir destekleme anlayışına geçmişti. Bu yeni modelle birlikte artık sadece destek miktarları değil; planlama, öngörülebilirlik ve üretim istikrarı da tarım politikalarının merkezine yerleşti. Çünkü tarım, günübirlik kararlarla yapılabilecek bir sektör değildir. Bir çiftçi bugün tarlasına ne ekeceğine karar verirken sadece bugünü düşünmez. Maliyetini hesaplar, ürünün pazar durumunu değerlendirir, iklim şartlarını dikkate alır ve en önemlisi de üretim sonunda ne kazanacağını bilmek ister. İşte yeni destekleme modelinin en önemli özelliği de burada ortaya çıkıyor. Çiftçi artık üretime başlamadan önce ne ekeceğini, hangi üründe ne kadar destek alacağını ve hangi alanlarda ilave desteklerden yararlanabileceğini önceden biliyor. Bu durum, Türk tarımı açısından önemli bir değişimdir. Çünkü yıllardır üreticinin en önemli problemlerinden biri belirsizlikti. Yeni sistem ise üreticiye: "Önünü gör, planını yap ve ne kazanacağını bilerek üretime başla." mesajını veriyor.
13+1 ÜRÜN STRATEJİK OLARAK DESTEKLENİYOR
Yeni destekleme modeli kapsamında 13+1 stratejik ürün desteklenmeye devam edilecek.
13 stratejik ürün:
• Hububat ürünleri: Arpa, Buğday, Mısır.
• Baklagiller: Nohut, Fasulye, Mercimek.
• Yağlı tohumlar: Aspir, Kanola, Soya, Pamuk, Ayçiçeği.
• Diğer ürünler: Patates, Soğan.
Ve "+1" olarak ifade edilen:
• Yem bitkileri.
Bu ürünlerin belirlenmesinin temelinde Türkiye'nin gıda güvenliği, üretim ihtiyacı, tüketim alışkanlıkları ve stratejik tarımsal ürün ihtiyacı bulunuyor. Çünkü tarımda her ürünü aynı şekilde desteklemek yerine, ülkenin ihtiyacı olan ürünleri stratejik olarak planlamak gerekiyor. Türkiye'nin hangi ürüne ne kadar ihtiyacı varsa, üretim planlamasının da buna göre yapılması gerekiyor. İşte 13+1 ürün uygulamasının temel mantığı budur.
BİTKİSEL ÜRETİMDE ÜÇ ANA DESTEK BAŞLIĞI
Yeni destekleme modelinde bitkisel üretimde çiftçilere üç ana başlık altında destek veriliyor:
1. Temel destek
2. Planlı üretim desteği
3. Üretimi geliştirme destekleri
Bu sistemle birlikte üretici sadece ürünü ektiği için değil, aynı zamanda ülkenin ihtiyaçları doğrultusunda planlı üretim yaptığı ve üretimi geliştirmeye yönelik uygulamalara katıldığı ölçüde de destekleniyor.
EN YÜKSEK ARTIŞ MERCİMEK VE NOHUTTA
2027 yılı bitkisel üretim desteklerinde ürün bazında en yüksek artışlardan biri mercimek ve nohut desteklerinde gerçekleşti. Planlama kapsamında yer alan mercimek ve nohut ürünlerinde planlı üretim desteği önemli oranda artırıldı. Bu ürünlerde destek tutarları 2027 üretim yılı için dekara 884 TL'ye kadar yükseltildi.
Mercimek ve nohut üreten bir üretici, temel ve planlı üretim desteği kapsamında:
• 2026 üretim yılında dekara 734 TL,
• 2027 üretim yılında ise dekara 1.326 TL destek alacak.
Bu artış özellikle Türkiye açısından stratejik öneme sahip baklagillerin üretimini artırmak bakımından önemlidir. Baklagiller hem insan beslenmesi hem de tarımsal üretim açısından önemli ürünlerdir. Dolayısıyla mercimek ve nohuta yönelik desteklerin artırılması, sadece üretici gelirine değil, Türkiye'nin ürün desenine yönelik bir müdahale olarak da değerlendirilmelidir.
DESTEK KATSAYISI 244 LİRADAN 442 LİRAYA
Yeni destekleme modelindeki değişimi daha iyi anlamak için destek katsayılarına bakmak gerekiyor. 2025 üretim yılında dekar başına 244 TL olan temel destek katsayısı, 2026 yılı için önce 310 TL'ye çıkarılmıştı. Bölgemizde yaşanan savaş ve çatışmalar nedeniyle enerji, gübre ve diğer tarımsal girdilerde meydana gelen artışların ardından ise 2026 yılı destekleri yeniden güncellendi. 2026 yılı için destek katsayısı 367 TL'ye yükseltildi. 2027 üretim yılı için ise destek katsayı değeri 442 TL olarak belirlendi.
2025 yılında 244 TL olan destek katsayısının 2027 yılında 442 TL'ye yükselmesi, destekleme sisteminin artan maliyetler karşısında yeniden güncellendiğini gösteriyor.
HANGİ ÜRÜN NE KADAR DESTEK ALACAK?
2027 yılı için belirlenen yeni destek katsayısına göre, temel ve planlı üretim desteği kapsamında bazı ürünlerde destek tutarları şu şekilde olacak:
• Buğday, arpa ve dane mısırda: 1.149 TL
• Ayçiçeği, soya, kanola, fasulye ve çayda: 1.326 TL
• Pamuk ve çeltikte: 1.989 TL
• Patates, soğan ve aspirde: 884 TL
Bu rakamlar, temel destek ve planlı üretim kapsamında üreticinin alabileceği destek tutarlarını ortaya koyuyor. Ancak destekleme sistemi bunlarla da sınırlı değil. Üretimi geliştirmeye yönelik uygulamalar kapsamında üreticiler, çeşitli ilave desteklerden de yararlanabiliyor.
SERTİFİKALI TOHUM KULLANAN ÜRETİCİYE ÖNEMLİ DESTEK
2027 yılı için sertifikalı tohum kullanım desteklerinde de önemli artışlara gidildi. Buna göre:
• Soya ve yer fıstığında: Dekar başına sertifikalı tohum kullanım desteği yüzde 101 artırılarak 442 TL'ye çıkarıldı.
• Nohut ve yem bezelyesinde: Destek yüzde 201 artırılarak 442 TL'ye yükseltildi.
• Mercimekte: Destek yüzde 141 artırılarak 353,6 TL oldu.
Sertifikalı tohum kullanımına verilen desteğin artırılması son derece önemlidir. Çünkü tarımda verimliliğin temel unsurlarından biri kaliteli tohumdur. Kaliteli tohum daha yüksek verim, daha kaliteli ürün ve daha güçlü bir üretim anlamına gelir. Dolayısıyla sertifikalı tohum kullanımının desteklenmesi, sadece çiftçiye verilen ekonomik bir destek olarak görülmemelidir. Bu aynı zamanda Türkiye'nin üretim kapasitesine yapılan bir yatırımdır.
Yeni destekleme düzenlemesinde tarımsal yayım ve danışmanlık hizmetlerine verilen desteklerde de önemli bir artış yapıldı. Tarımsal yayım ve danışmanlık desteği bir önceki yıla göre yüzde 40 artırıldı. Buna göre destek tutarı 345 bin 450 TL'den 483 bin 630 TL'ye yükseltildi.
Bu destek son derece önemlidir. Çünkü tarımda sadece destek vermek yeterli değildir. Çiftçiye doğru bilgiyi de ulaştırmak gerekir. Bugün modern tarım; bilgi, teknoloji, doğru uygulama, verimlilik ve planlama üzerine kuruludur. Bir üreticinin doğru gübreleme yapması, doğru tohumu kullanması, hastalıklarla doğru mücadele etmesi ve teknolojiyi üretimine aktarması, aldığı danışmanlık hizmetiyle doğrudan ilgilidir. Bu nedenle tarımsal yayım ve danışmanlık desteklerinin artırılması, üretim kadar bilgiyi de desteklemek anlamına geliyor.
Bu desteklerin tek sıkıntısı bu paraların geç ödenmesi, bir yıl sonra ödenmesi. Nasıl ki 40 yıldır beklenen planlı üretim destekleme modeline geçildiyse, destekleme paralarının da aynı yıl verileceği bir zamana geçileceğine olan inancımız tamdır. Bu desteklemelerin hayırlı ve bereketli olmasını diliyorum.